Aktualnie jesteś: Gazeta Podatkowa (strona główna)  »   Gazeta Podatkowa NR 6 (1463) z dn. 18.01.2018  »  Zmiany dokonywane w amortyzacji z początkiem roku podatkowego

Wkrótce dodatki:

Gazeta Podatkowa
e-wydanie

Gazeta Podatkowa w formacie PDF

A A A
Gazeta Podatkowa nr 4 (1461) z dnia 11.01.2018, strona 14
dział: Przewodnik Gazety Podatkowej
Autor: Agata Cieśla

Zmiany dokonywane w amortyzacji z początkiem roku podatkowego

Gdy przedsiębiorca dokona wyboru metody amortyzacji dla danego składnika majątku trwałego, to generalnie powinien ją stosować aż do jego pełnego zamortyzowania. Od tej zapisanej w obu ustawach o podatku dochodowym ogólnej reguły dotyczącej amortyzacji ustawodawca przewidział jednak wyjątki polegające na możliwości dokonywania korekt w już trwającej amortyzacji. W niektórych przypadkach decyzja o dokonaniu korekty pozostaje wyłącznie w gestii podatnika. Dokonywanie pozostałych modyfikacji jest - tak jak przykładowo w przypadku amortyzacji degresywnej - obowiązkowe. Wspólny mianownik do dokonywania wszystkich tych korekt stanowi moment wprowadzenia w życie zmian w dotychczasowej amortyzacji, tj. początek nowego roku podatkowego.

Zmiana stawek tylko dla metody liniowej

Jedną z metod amortyzacji, określonych w art. 22i-22k ustawy o pdof i odpowiednio art. 16i-16k ustawy o pdop, podatnik ma obowiązek wybrać przed rozpoczęciem amortyzacji składnika majątku trwałego. Wśród metod uregulowanych w przywołanych przepisach są: metoda amortyzacji przy zastosowaniu stawek ustalonych indywidualnie zgodnie z art. 22j ustawy o pdof (art. 16j ustawy o pdop) oraz metoda degresywna, określona w art. 22k ust. 1 ustawy o pdof (art. 16k ust. 1 ustawy o pdop), które stanowią samodzielne metody amortyzacji. Dla tych metod amortyzacji ustawy podatkowe nie przewidują możliwości podwyższenia lub obniżenia stawek amortyzacyjnych. Taka modyfikacja stawki oznaczałaby bowiem faktycznie zmianę metody amortyzacji, co byłoby niezgodne uregulowaniami wynikającymi z art. 22h ust. 2 tej ustawy (art. 16h ust. 2 ustawy o pdop).

W konsekwencji w oparciu o art. 22i ust. 5 ustawy o pdof oraz odpowiednio art. 16i ust. 5 ustawy o pdop jedynie w stawkach amortyzacyjnych wynikających z Wykazu, czyli stosowanych przy amortyzacji liniowej, podatnik może dokonywać zmian. Ponieważ ustawodawca w zakresie częstotliwości dokonywania tych modyfikacji nie wprowadził ograniczeń, przedsiębiorcy mogą je swobodnie najpierw obniżać i ponownie podwyższać do stawek z Wykazu według indywidualnych potrzeb. Jak już jednak zaznaczyliśmy, jedynym dopuszczonym przez przepisy momentem dokonania omawianych zmian jest początek kolejnego roku podatkowego. Jednocześnie w uregulowaniach ustawowych nie został określony poziom minimalnych i maksymalnych obniżek stawek. Nie zawierają one również ograniczeń w kwestii rodzajów środków trwałych, w stosunku do których można dokonywać zmiany stawki amortyzacyjnej. Jedynym, ale za to bardzo istotnym ograniczeniem, co już zaznaczyliśmy, jest metoda amortyzacji.

Gdy amortyzacja środka trwałego już trwa, wówczas obniżenia stawki z Wykazu można dokonywać począwszy od pierwszego miesiąca każdego następnego roku podatkowego. W efekcie, w zależności od przyjętej przez przedsiębiorcę częstotliwości dokonywania odpisów amortyzacyjnych, obniżenie stawki w danym roku podatkowym może nastąpić odpowiednio wyłącznie w styczniu (gdy amortyzacja jest miesięczna), na koniec pierwszego kwartału (przy amortyzacji kwartalnej), lub na koniec roku (gdy amortyzacja dokonywana jest jednorazowo na koniec roku podatkowego).

Gdy przedsiębiorca zdecyduje się na obniżenie dotychczas stosowanej stawki, to decyzja ta będzie skuteczna, gdy obniżki dokona wraz z pierwszym w roku odpisem amortyzacyjnym. Jeżeli jednak w danym roku przedsiębiorca dokonał już odpisu amortyzacyjnego przy zastosowaniu stawki z Wykazu, wówczas nie może skorzystać z omawianego obniżenia. Przepisy ustaw o podatku dochodowym nie przewidują bowiem korygowania odpisów amortyzacyjnych, które zostały naliczone i rozliczone w firmowych kosztach podatkowych przy zastosowaniu prawidłowo ustalonych stawek, do jakich należą stawki z Wykazu.


Kalkulatory amortyzacyjne dostępne są w serwisie kalkulatory.gofin.pl.

Dla kogo zmniejszenie jest opłacalne?

Zmniejszając stawkę podatkową przedsiębiorca obniża firmowe koszty uzyskania przychodów danego roku podatkowego. Gdyby działalność gospodarcza przynosiła mu dochód, to w wyniku takiego zabiegu podwyższałby go, a co za tym idzie - również podstawę opodatkowania podatkiem dochodowym. Jednak w pewnych sytuacjach taki zabieg może być dla przedsiębiorcy korzystny. Tak będzie np. w przypadku przedsiębiorcy, który ponosi straty podatkowe przez kilka lat. Obniżając stawki amortyzacyjne w latach ich ponoszenia, a następnie powracając do stawek z Wykazu w latach, w których osiągnie dochody, przesuwa rozliczanie odpisów amortyzacyjnych w kosztach na okres, w którym może dzięki ich naliczeniu obniżyć podstawę opodatkowania.

Jest to wynikiem funkcjonującego mechanizmu rozliczania strat w podatku dochodowym. Stratę z lat poprzednich można bowiem rozliczyć z dochodem z tego samego źródła jedynie w najbliższych kolejno po sobie następujących 5 latach podatkowych i to w kwocie nie większej w jednym roku niż 50% wartości tej straty. Zmniejszenie stawki amortyzacyjnej w praktyce prowadzi do zmniejszenia straty w danym roku. Taki zabieg zapobiega sytuacjom, w których zbyt mały dochód w latach następnych uniemożliwia przedsiębiorcy odliczenie strat z lat poprzednich w pełnej wysokości.

Sprawa przesuwania kosztów w czasie podobnie wygląda u podatników uprawnionych do korzystania z tzw. jednorazowej amortyzacji, zarówno tej przewidzianej dla podatników małych i rozpoczynających działalność, uregulowanej przepisami art. 22k ust. 7-13 ustawy o pdof (art. 16k ust. 7-13 ustawy o pdop), jak i wynikającej z uregulowań zawartych w art. 22k ust. 14-21 ustawy o pdof (art. 16k ust. 14-21 ustawy o pdop). Również oni ponosząc straty powinni wziąć pod uwagę rezygnację z tej preferencji na rzecz amortyzacji według stawek z Wykazu lub stawek obniżonych.

Obniżanie stawek amortyzacyjnych może być również korzystne dla przedsiębiorców opodatkowanych ryczałtem ewidencjonowanym - jeżeli planują w przyszłości zmianę formy opodatkowania na zasady ogólne (skala podatkowa lub podatek liniowy). U nich, w wyniku obniżenia stawki amortyzacyjnej w okresie opodatkowania ryczałtem i powrotu do stawki z Wykazu po przejściu na opodatkowanie według zasad ogólnych na okres, w którym będą mogli odpisami tymi obciążać firmowe koszty podatkowe przypadnie większa część odpisów amortyzacyjnych.

Modyfikacja terminów dokonywania odpisów

Naliczanie amortyzacji podatkowej, bez względu na metodę jej dokonywania, powinno następować w równych ratach co miesiąc lub w równych ratach co kwartał albo jednorazowo na koniec roku podatkowego (art. 22h ust. 4 ustawy o pdof i art. 16h ust. 4 ustawy o pdop).

Bywa tak, że przyjęta początkowo przez przedsiębiorcę częstotliwość naliczania odpisów amortyzacyjnych nie spełnia jego oczekiwań. Wówczas z początkiem nowego roku przedsiębiorca może zmienić dotychczas stosowane terminy dokonywania odpisów amortyzacyjnych. Jest to taka zmiana w amortyzacji, o której decyduje sam. Dzięki tej ustawowej możliwości podatnik może z nowym rokiem przykładowo kwartalne odpisy zmienić na miesięczne lub zdecydować o dokonywaniu amortyzacji raz do roku.

Współczynnik podwyższający

Na początku nowego roku podatkowego przedsiębiorcy mogą skorygować amortyzację niektórych składników majątku trwałego poprzez podwyższenie dotychczas stosowanej stawki amortyzacyjnej o współczynnik nie wyższy niż 2,0. To rozwiązanie mogą jednak zastosować wyłącznie w odniesieniu do środków trwałych poddanych szybkiemu postępowi technicznemu (art. 22i ust. 2 pkt 3 ustawy o pdof i art. 16i ust. 2 pkt 3 ustawy pdop). Aby dane składniki podlegały zaliczeniu do tej uprzywilejowanej grupy, muszą stanowić maszyny i urządzenia, w których zastosowane są układy mikroprocesorowe lub systemy komputerowe, spełniające założone funkcje dzięki wykorzystaniu w nich najnowszych zdobyczy techniki, a także pozostałą aparaturę naukowo-badawczą i doświadczalno-produkcyjną (przykład 1).

Krąg maszyn i urządzeń korzystających z możliwości podwyższenia w ten sposób stawki amortyzacyjnej jest jednak ograniczony. Jest ono bowiem możliwe wyłącznie do poddanych szybkiemu postępowi maszyn i urządzeń zaliczonych do grupy 4-6 i 8 Klasyfikacji Środków Trwałych i amortyzowanych przy zastosowaniu metody liniowej. Podwyższenie stawki amortyzacyjnej współczynnikiem nie dotyczy natomiast wartości niematerialnych i prawnych.

Przedsiębiorcy, którzy omawiany współczynnik stosowali do tej pory, lecz postanowili z niego zrezygnować, mogą tego dokonać również z początkiem kolejnego roku podatkowego.

Przejście z metody degresywnej na liniową

Amortyzacja metodą degresywną polega na dokonywaniu odpisów amortyzacyjnych w sposób szczególny. Przedsiębiorca, stosując stawkę z Wykazu podwyższoną o współczynnik nie wyższy niż 2,0, tylko w pierwszym roku używania środka trwałego ustala naliczane według tej metody odpisy amortyzacyjne od jego wartości początkowej. W następnych latach oblicza je od jego wartości początkowej pomniejszonej o dotychczasowe odpisy amortyzacyjne, ustalonej na początek kolejnych lat jego używania (tzw. wartości netto). Jednak w roku podatkowym, w którym roczna kwota amortyzacji określona w ten sposób miałaby być niższa od rocznej kwoty amortyzacji obliczonej przy zastosowaniu metody liniowej, czyli według stawek z Wykazu musi przejść na ustalanie amortyzacji metodą liniową od wartości początkowej środka trwałego (art. 22k ust. 1 ustawy o pdof oraz odpowiednio art. 16k ust. 1 ustawy o pdop).

Jak widać moment dokonania modyfikacji amortyzacji oznaczającej przejście na metodę liniową został uregulowany ustawowo. W konsekwencji podatnik ma obowiązek zmiany tej dokonać. Moment przejścia z metody degresywnej na liniową wyznacza początek roku podatkowego. To oznacza, że podatnicy korzystający z metody degresywnej powinni pilnować roku, w którym zobowiązani będą kontynuować naliczanie odpisów amortyzacyjnych, ale już według metody liniowej. W tym celu na początku każdego roku podatkowego należy obliczyć roczny odpis amortyzacyjny metodą degresywną i porównać go z rocznym odpisem amortyzacyjnym ustalonym według metody liniowej (przykład 2).

Przykład 1

Spółka z o.o. w maju 2017 r. zakupiła na potrzeby prowadzonej działalności urządzenie do przeprowadzania badań technicznych o wartości 32.000 zł. W tym samym miesiącu wprowadziła je do ewidencji środków trwałych, a od czerwca rozpoczęła jego amortyzację metodą liniową w systemie odpisów miesięcznych, przy zastosowaniu rocznej stawki wynikającej z Wykazu stawek amortyzacyjnych, która wynosi 20%. Urządzenie to (KŚT 664) można uznać za urządzenie poddane szybkiemu postępowi technicznemu. Amortyzacja za 2017 r. wyniosła 3.733,33 zł, tj. [(32.000 zł × 20% : 12 m-cy) × 7 m-cy].

W styczniu 2018 r. spółka postanowiła, że w oparciu o art. 22i ust. 2 pkt 3 ustawy o pdof podwyższy stawkę wynikającą z Wykazu o współczynnik nie wyższy niż 2,0. W tym przypadku zastosowanie maksymalnego współczynnika 2,0 oznacza amortyzację tego środka trwałego według 40% stawki amortyzacyjnej. W efekcie roczna amortyzacja za 2018 r. wyniesie 12.800 zł (przy podstawowej stawce amortyzacyjnej - 6.400 zł).


Przykład 2

W kwietniu 2016 r. przedsiębiorca (osoba fizyczna) prowadzący działalność w zakresie fizjoterapii przyjął do używania i wprowadził do ewidencji środków trwałych sprzęt do hydroterapii o wartości początkowej 60.000 zł. Stawka amortyzacyjna dla tej aparatury wynikająca z Wykazu stawek amortyzacyjnych wynosi 25% (KŚT 802). Spółka jako metodę amortyzacji wybrała amortyzację degresywną, przy zastosowaniu współczynnika 2,0. Przebieg tej amortyzacji przedstawia się następująco:

   2016 r.: [(60.000 zł × 25% × 2) : 12 m-cy] × 8 m-cy = 20.000 zł,

   2017 r.: (60.000 zł - 20.000 zł) × 50% = 20.000 zł.

W 2018 r. amortyzacja przy zastosowaniu metody degresywnej byłaby niższa od amortyzacji dokonanej metodą liniową, gdyż wyniosłaby 10.000 zł (tj. [60.000 zł - 20.000 zł - 20.000 zł] × 50%). Zatem od 1 stycznia 2018 r. podatnik będzie musiał amortyzować urządzenie metodą liniową.

   2018 r.: (60.000 zł × 25%) = 15.000 zł,

    2019 r. - w tym roku środek trwały zostanie całkowicie zamortyzowany; do zamortyzowania pozostanie 5.000 zł, tj. (60.000 zł - 55.000 zł).

Podstawa prawna

Ustawa z dnia 26.07.1991 r. o pdof (Dz. U. z 2016 r. poz. 2032 ze zm.)

Ustawa z dnia 15.02.1992 r. o pdop (Dz. U. z 2017 r. poz. 2343)

PRZYDATNE LINKI

Portal Podatkowo-Księgowy

www.GOFIN.pl

www.Gofin.pl/PIT

www.Gofin.pl/Prawnik-Radzi

www.Gofin.pl/Rachunkowosc

www.Gofin.pl/Bilans

www.Gofin.pl/Podatki

www.Gofin.pl/Prawo-Pracy

www.Gofin.pl/Skladki-Zasilki

       
POMOCNIKI Księgowego

www.Asystent.Gofin.pl

www.Kalkulatory.Gofin.pl

www.PrzewodnikKadrowego.Gofin.pl

www.WideoPomocniki.Gofin.pl

www.Druki.Gofin.pl

www.Newslettery.Gofin.pl

www.PrzewodnikKsiegowego.Gofin.pl

www.Wskazniki.Gofin.pl

www.Forum.Gofin.pl

www.Orzecznictwo.Gofin.pl

www.PytaniaCzytelnikow.Gofin.pl

www.WszystkoDlaKsiegowych.pl

www.Interpretacje.Gofin.pl

www.Przepisy.Gofin.pl

www.Terminy.Gofin.pl

 
       
Serwisy specjalistyczne

www.ZakladamyFirme.pl

www.VademecumKadrowego.pl

www.VademecumKsiegowego.pl

www.PoradnikKsiegowego.pl

www.EmeryturyiRenty.pl

www.SerwisBudzetowy.pl

www.PodatekDochodowy.pl

www.VademecumPodatnika.pl

www.KodeksPracy.pl

www.Czas-Pracy.pl

www.Zasilki.pl

www.UmowyCywilnoprawne.pl

www.RozliczeniaPodatkowe.pl

www.RozliczenieWynagrodzenia.pl

www.KalkulatoryPodatkowe.pl

www.PoradyPodatkowe.pl

www.RozliczenieDelegacji.pl

www.PodatekVAT.pl

www.UrlopyWychowawcze.pl

 
     
 
  szczegółowy spis treści
bieżącego numeru
pokazuj fragmenty artykułów 
Strona tytułowa
Aktualności i sygnały
O czym Czytelnik wiedzieć powinien
Rozliczamy podatek dochodowy
VAT i akcyza
Prawo pracy w praktyce
Składki ZUS
Emerytury, renty, zasiłki
Postępowanie przed fiskusem
Poradnik podatkowo-kadrowy
Rachunkowość dla każdego
Przewodnik Gazety Podatkowej
Orzecznictwo i interpretacje prawne
Spółki i wspólnicy
Wskazówki dla przedsiębiorcy
Kompleksowe opracowania podatkowo-księgowe
Firma dla początkujących
Z dyskusji na www.forum.gofin.pl
Prawnik radzi
Wskaźniki i stawki
 Dodatki
 
Sklep internetowy - sklep.gofin.pl

Wydawnictwo Podatkowe GOFIN sp. z o.o., ul. Owocowa 8, 66-400 Gorzów Wlkp., tel. 95 720 85 40, faks 95 720 85 60