20 lutego 2018 r. (wtorek) mija termin złożenia zawiadomienia o wyborze/rezygnacji z uproszczonej formy wpłacania zaliczek na podatek dochodowy20 lutego 2018 r. (wtorek) mija termin złożenia zawiadomienia o wyborze/rezygnacji z kwartalnej formy wpłacania zaliczek na podatek dochodowy
Zamknij
Aktualnie jesteś: Gazeta Podatkowa (strona główna)  »  Dodatek do Gazety Podatkowej nr 12 (1469) z dnia 08.02.2018  »  Naliczanie i wypłata trzynastek

Wkrótce dodatki:

Gazeta Podatkowa
e-wydanie

Gazeta Podatkowa w formacie PDF

A A A
Gazeta Podatkowa nr 12 (1469) z dnia 8.02.2018, strona 14
dział: Przewodnik Gazety Podatkowej
Autor: Ewa Madejek

Naliczanie i wypłata trzynastek

Dodatkowe wynagrodzenie roczne, zwane trzynastą pensją, jest przywilejem pracowników sfery budżetowej. W 2018 r. trzynastki obowiązują na dotychczasowych zasadach, w myśl których ustawodawca określił odbiorców tego świadczenia, sposób ustalania jego wysokości oraz zasady wypłacania. Wskazał też minimalny okres pracy, który upoważnia pracownika do nabycia prawa do trzynastki.

Uprawnieni do trzynastki

Do pracowników jednostek sfery budżetowej, którym przysługuje dodatkowe wynagrodzenie roczne, zalicza się pracowników:

  • państwowych jednostek sfery budżetowej, dla których środki na wynagrodzenia są kształtowane na podstawie odrębnej ustawy,
     
  • zatrudnionych w urzędach organów władzy publicznej, kontroli, ochrony prawa oraz sądach i trybunałach, wymienionych w art. 139 ust. 2 ustawy o finansach publicznych (Dz. U. z 2017 r. poz. 2077),
     
  • samorządowych jednostek budżetowych i samorządowych zakładów budżetowych prowadzących gospodarkę finansową na zasadach określonych w ustawie o finansach publicznych,
     
  • biur poselskich, senatorskich lub poselsko-senatorskich oraz klubów, kół albo zespołów parlamentarnych.

Tak stanowi art. 1 ust. 2 ustawy o dodatkowym wynagrodzeniu rocznym dla pracowników jednostek sfery budżetowej. Jednakże przepisów powołanej ustawy nie stosuje się do:

  • osób, o których mowa w art. 2 ustawy o wynagrodzeniu osób zajmujących kierownicze stanowiska państwowe (Dz. U. z 2017 r. poz. 1998),
     
  • żołnierzy oraz funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Służby Celno-Skarbowej, Państwowej Straży Pożarnej, Służby Więziennej oraz Służb Ochrony Państwa.

Prawo do trzynastki

Pracownik nabywa prawo do wynagrodzenia rocznego w pełnej wysokości po przepracowaniu u danego pracodawcy całego roku kalendarzowego. Jednak gdy przepracowany okres jest krótszy niż rok kalendarzowy, przysługuje mu prawo do trzynastki w wysokości proporcjonalnej do okresu przepracowanego, pod warunkiem że wynosi on co najmniej 6 miesięcy (art. 2 ust. 2 ustawy o dodatkowym wynagrodzeniu...).

Ustawodawca wskazał też przypadki, w których przepracowanie co najmniej 6 miesięcy, warunkujących nabycie prawa do wynagrodzenia rocznego, nie jest wymagane. Tak jest w razie:

  • nawiązania stosunku pracy w trakcie roku kalendarzowego z nauczycielem i nauczycielem akademickim zgodnie z organizacją pracy szkoły (szkoły wyższej),
     
  • zatrudnienia pracownika do pracy sezonowej, jeżeli umowa o pracę została zawarta na sezon trwający nie krócej niż 3 miesiące,
     
  • powołania pracownika do czynnej służby wojskowej albo skierowania do odbycia służby zastępczej,
     
  • rozwiązania stosunku pracy w związku z: przejściem na emeryturę, rentę szkoleniową albo rentę z tytułu niezdolności do pracy lub świadczenie rehabilitacyjne; przeniesieniem służbowym, powołaniem lub wyborem; likwidacją pracodawcy albo zmniejszeniem zatrudnienia z przyczyn dotyczących pracodawcy; likwidacją jednostki organizacyjnej pracodawcy lub jej reorganizacją,
     
  • podjęcia zatrudnienia: w wyniku przeniesienia służbowego; na podstawie powołania lub wyboru; w związku z likwidacją poprzedniego pracodawcy albo ze zmniejszeniem zatrudnienia z przyczyn dotyczących tego pracodawcy; w związku z likwidacją jednostki organizacyjnej poprzedniego pracodawcy lub jej reorganizacją; po zwolnieniu z czynnej służby wojskowej albo po odbyciu służby zastępczej,
     
  • korzystania z: urlopu wychowawczego; urlopu macierzyńskiego; urlopu ojcowskiego; urlopu na warunkach urlopu macierzyńskiego; urlopu dla poratowania zdrowia; urlopu do celów naukowych, artystycznych lub kształcenia zawodowego przez nauczyciela lub nauczyciela akademickiego,
     
  • korzystania z urlopu rodzicielskiego,
     
  • wygaśnięcia stosunku pracy w związku ze śmiercią pracownika.

We wskazanych powyżej sytuacjach pracownicy nabywają prawo do trzynastki pomimo nieprzepracowania wymaganego okresu.

Natomiast pracownicy sfery budżetowej wcale nie nabywają prawa do wynagrodzenia rocznego w razie:

  • nieusprawiedliwionej nieobecności w pracy trwającej dłużej niż dwa dni,
     
  • stawienia się do pracy lub przebywania w pracy w stanie nietrzeźwości,
     
  • wymierzenia pracownikowi kary dyscyplinarnej wydalenia z pracy lub ze służby,
     
  • rozwiązania umowy o pracę bez wypowiedzenia z winy pracownika.


Zasadą jest, że pracownik nabywa prawo do dodatkowego wynagrodzenia rocznego po faktycznym przepracowaniu wymaganego okresu.

Ustalanie okresu przepracowanego

Użyte w ustawie sformułowanie "okres przepracowany" nie zostało w niej zdefiniowane, dlatego też mogą powstawać różnice przy jego interpretacji. Zasadniczo przyjmuje się, że jest to okres faktycznie, czyli efektywnie przepracowany u danego pracodawcy. Przy ustalaniu, czy dany okres zatrudnienia należy traktować jak okres przepracowany, pomocne jest orzecznictwo sądowe. W wyroku z dnia 18 października 2011 r., sygn. akt I PK 263/10, Sąd Najwyższy uznał, że: "(...) Okresy przepracowane należy rozumieć jako okresy faktycznie (efektywnie) przepracowane u danego pracodawcy. Należy więc przyjąć, że z redakcji art. 2 ustawy z 1997 r. o dodatkowym wynagrodzeniu rocznym dla pracowników sfery budżetowej wynika, iż wyliczenie wymienionych w jej art. 2 ust. 3 przypadków, w których przepracowanie co najmniej 6 miesięcy nie jest wymagane ma charakter wyczerpujący". Z kolei w uchwale z dnia 7 lipca 2011 r., sygn. akt III PZP 3/11, Sąd Najwyższy stwierdził, że: "Okresy pobierania przez pracownika niezdolnego do pracy wynagrodzenia i zasiłku chorobowego nie podlegają wliczeniu do 6-miesięcznego okresu przepracowanego w danym roku kalendarzowym, wymaganego do nabycia prawa do dodatkowego wynagrodzenia rocznego na podstawie art. 2 ust. 2 ustawy z dnia 12 grudnia 1997 r. o dodatkowym wynagrodzeniu rocznym dla pracowników jednostek sfery budżetowej (...)".

Zatem pracodawca ustalając okres zatrudnienia uprawniający pracownika do dodatkowego wynagrodzenia rocznego powinien uwzględnić w nim przede wszystkim okresy faktycznie przepracowane, a także okresy urlopu wypoczynkowego, niedziele, święta, dni wolne wynikające z przeciętnie pięciodniowego tygodnia pracy oraz inne dni wolne wynikające z obowiązującego pracownika rozkładu czasu pracy. Natomiast powinien odliczyć okresy takich absencji w pracy, jak np. urlopy okolicznościowe, urlopy bezpłatne, dni (całe) wolne na opiekę nad dzieckiem do lat 14, urlopy szkoleniowe.

W przypadku godzinowego wykorzystania zwolnienia na dziecko do lat 14, a także innych zwolnień od pracy (np. na stawiennictwo w sądzie), które przypadają tylko na część dnia pracy, naszym zdaniem należy te dni, choć tylko w części przez pracownika przepracowane, zaliczyć do stażu uprawniającego do trzynastki. Przez część dnia pracy pracownik bowiem efektywnie pracował. Dodatkowo należy zaznaczyć, że okres przepracowany liczy się w dniach, a nie w godzinach.

Liczenie terminów

Zasady liczenia terminów określone w Kodeksie cywilnym generalnie nie mają zastosowania do okresów, od których zależą uprawnienia pracownicze. Tak wynika m.in. z uchwały Sądu Najwyższego z dnia 21 maja 1991 r., sygn. akt I PZP 16/91. Zdaniem SN w prawie pracy, przy ustalaniu uprawnień pracowniczych, stosować należy potoczny sposób liczenia terminów. Oznacza to, że upływ określonego okresu, np. miesiąca czy roku, następuje w dniu bezpośrednio poprzedzającym dzień, który nazwą lub datą odpowiada dniowi, w którym rozpoczęto liczenie tego okresu. Jednak gdy okres jest nieciągły (przerwany), to za miesiąc uważa się 30 dni. W takiej sytuacji stosuje się art. 114 K.c. (Dz. U. z 2017 r. poz. 459 ze zm.) dotyczący przypadków, gdy ciągłość terminu nie jest wymagana (przykład 1).

Wysokość wynagrodzenia rocznego

Wynagrodzenie roczne ustala się w wysokości 8,5% sumy wynagrodzenia za pracę otrzymanego przez pracownika w ciągu roku kalendarzowego, za który przysługuje to wynagrodzenie. Do jego obliczenia przyjmuje się wynagrodzenie i inne świadczenia ze stosunku pracy przyjmowane do obliczenia ekwiwalentu pieniężnego za urlop wypoczynkowy, a także wynagrodzenie za urlop wypoczynkowy oraz wynagrodzenie za czas pozostawania bez pracy przysługujące pracownikowi, który podjął pracę w wyniku przywrócenia do pracy (art. 4 ust. 1 ustawy o dodatkowym wynagrodzeniu rocznym).


W razie nieprzepracowania 12 miesięcy, gdy dopuszczają to przepisy ustawy, wysokość trzynastki ustala się proporcjonalnie do okresu przepracowanego u danego pracodawcy.


Wynagrodzenie roczne wypłaca się nie później niż w ciągu pierwszych trzech miesięcy roku kalendarzowego następującego po roku, za który przysługuje to wynagrodzenie. Zatem w 2018 r. termin ten upływa 31 marca br.

Zasady ustalania ekwiwalentu pieniężnego za urlop wypoczynkowy określa rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Socjalnej w sprawie szczegółowych zasad udzielania urlopu wypoczynkowego... (Dz. U. z 1997 r. nr 2, poz. 14 ze zm.). Wynika z niego, że ekwiwalent urlopowy, a co za tym idzie - także dodatkowe wynagrodzenie roczne, ustala się z uwzględnieniem wynagrodzenia i innych świadczeń ze stosunku pracy, z wyłączeniem określonych świadczeń (§ 6 pkt 4 rozporządzenia).

Stanowisko w kwestii nieprzyjmowania do podstawy wynagrodzenia rocznego wynagrodzenia za czas usprawiedliwionych nieobecności w pracy oraz za czas zwolnień od pracy zajął Departament Prawa Pracy MPiPS. W piśmie z dnia 23 stycznia 2015 r. uznał on, że przy obliczaniu wysokości należnego wynagrodzenia rocznego nie uwzględnia się m.in. wynagrodzenia otrzymanego za czas zwolnień od pracy, o których mowa w art. 188 K.p. oraz wymienionych w przepisach rozporządzenia w sprawie sposobu usprawiedliwiania nieobecności w pracy oraz udzielania pracownikom zwolnień od pracy (przykład 2).

Ministerstwo Pracy i Polityki Społecznej w piśmie z dnia 20 stycznia 2010 r. zaprezentowało też swoje stanowisko w kwestii dodatku stażowego wypłacanego za czas choroby. Stwierdziło w nim, że: "(...) dodatek za wieloletnią pracę przysługujący pracownikowi samorządowemu za dni usprawiedliwionej nieobecności w pracy, za które otrzymuje wynagrodzenie (np. z powodu choroby, zwolnień od pracy na podstawie art. 37 i 188 K.p.), jak i za dni nieobecności w pracy z powodu niezdolności do pracy wskutek choroby albo konieczności osobistego sprawowania opieki nad dzieckiem lub chorym członkiem rodziny, za które pracownik otrzymuje z tego tytułu zasiłek z ubezpieczenia społecznego - powinien być w całości uwzględniony w podstawie wymiaru dodatkowego wynagrodzenia rocznego (...)".

Przykład 1

Pracownik został zatrudniony w urzędzie gminy od 1 marca do 31 maja 2017 r. Kolejne zatrudnienie w tym urzędzie podjął 4 września 2017 r. na okres dwóch lat. W związku z tym w 2017 r. przepracował w urzędzie gminy najpierw 3 miesiące (od 1 marca do 31 maja), a następnie 3 miesiące i 28 dni (od 4 września do 31 grudnia). Łączny staż pracy pracownika wyniósł 6 miesięcy i 28 dni.

Oznacza to, że nabył prawo do dodatkowego wynagrodzenia za 2017 r. w wysokości proporcjonalnej do okresu zatrudnienia, gdyż przepracował u danego pracodawcy co najmniej 6 miesięcy.


Przykład 2

Pracownik samorządowy posiada ogólny staż pracy wynoszący 10 lat i 8 miesięcy, w tym przez 7 miesięcy 2017 r. był zatrudniony w urzędzie gminy (od 1 czerwca do 31 grudnia 2017 r.). W 2018 r. nadal kontynuuje zatrudnienie w urzędzie gminy. Pracownik otrzymuje wynagrodzenie zasadnicze w wysokości 2.866 zł oraz 10% dodatek stażowy wynoszący 286,60 zł. W grudniu 2017 r. korzystał 4 razy po 2 godziny ze zwolnienia na dziecko do lat 14 (łącznie 8 godzin).

Pracownik nabył prawo do dodatkowego wynagrodzenia za 2017 r. w wysokości proporcjonalnej do okresu zatrudnienia (dni, w których korzystał ze zwolnienia na dziecko podlegały zaliczeniu do okresu przepracowanego). Jednak jego wynagrodzenie roczne należy pomniejszyć o wynagrodzenie za czas zwolnienia na dziecko do lat 14:

- wynagrodzenie za grudzień 2017 r.: 2.866 zł : 152 godz. = 18,86 zł; 18,86 zł × 8 godz. = 150,88 zł; 150,88 zł + (150,88 zł × 10%) = 165,97 zł; (2.866 zł + 286,60 zł) - 165,97 zł = 2.986,63 zł;
- wynagrodzenie za pracę i dodatek stażowy za pracę od czerwca do grudnia 2017 r.:
(6 m-cy × 2.866 zł) + [6 m-cy × (10% × 2.866 zł)] + 2.986,63 zł = 21.902,23 zł,
- wysokość trzynastki: 8,5% × 21.902,23 zł = 1.861,69 zł.

Podstawa prawna

Ustawa z dnia 12.12.1997 r. o dodatkowym wynagrodzeniu rocznym dla pracowników jednostek sfery budżetowej (Dz. U. z 2016 r. poz. 2217 ze zm.)

Najpopularniejsze w dziale „Przewodnik Gazety Podatkowej”

Czas na informację ZUS IWA za 2017 r.

Gazeta Podatkowa nr 7 (1464) z dnia 22.01.2018

Opłata recyklingowa za torby foliowe wydawane klientom

Gazeta Podatkowa nr 8 (1465) z dnia 25.01.2018

Podatnicy muszą aktualizować dane identyfikacyjne

Gazeta Podatkowa nr 14 (1471) z dnia 15.02.2018

Uproszczenia dla przedsiębiorców w prawie gospodarczym

Gazeta Podatkowa nr 9 (1466) z dnia 29.01.2018

Informacja dla ubezpieczonych o naliczonych składkach ZUS za 2017 r.

Gazeta Podatkowa nr 11 (1468) z dnia 5.02.2018

Niepełnoetatowcy w firmie a liczba ubezpieczonych w ZUS IWA

Gazeta Podatkowa nr 7 (1464) z dnia 22.01.2018

Rozliczenie różnic kursowych z wyceny bilansowej

Gazeta Podatkowa nr 13 (1470) z dnia 12.02.2018

Terminy zwrotu nadwyżki VAT na rachunek podatnika

Gazeta Podatkowa nr 10 (1467) z dnia 1.02.2018

Zmiany w zakresie zatrudniania osób niepełnosprawnych w 2018 r.

Gazeta Podatkowa nr 11 (1468) z dnia 5.02.2018

Rozliczenie wyników inwentaryzacji za 2017 r.

Gazeta Podatkowa nr 8 (1465) z dnia 25.01.2018

Sposób na likwidację spółki z o.o.

Gazeta Podatkowa nr 13 (1470) z dnia 12.02.2018

Skutki błędów w ZUS IWA

Gazeta Podatkowa nr 7 (1464) z dnia 22.01.2018

Istotne zmiany w Prawie budowlanym

Gazeta Podatkowa nr 12 (1469) z dnia 8.02.2018

Środki europejskie na uruchomienie własnej firmy w 2018 r.

Gazeta Podatkowa nr 9 (1466) z dnia 29.01.2018

ZAP-3 z numerem konta podatnika

Gazeta Podatkowa nr 14 (1471) z dnia 15.02.2018

Wpływ opłacania składek na wysokość świadczeń z ZUS

Gazeta Podatkowa nr 10 (1467) z dnia 1.02.2018

Rodzaj przeważającej działalności w ZUS IWA

Gazeta Podatkowa nr 7 (1464) z dnia 22.01.2018

Aktualizacja NIP-8

Gazeta Podatkowa nr 14 (1471) z dnia 15.02.2018

Pomoc de minimis a status uczestnika projektu dla celów podatkowych

Gazeta Podatkowa nr 9 (1466) z dnia 29.01.2018

Rachunek bankowy spółki cywilnej

Gazeta Podatkowa nr 14 (1471) z dnia 15.02.2018

Warunki przyznania premii dla małżeństwa

Gazeta Podatkowa nr 14 (1471) z dnia 15.02.2018

Premia dla młodego rolnika z PROW

Gazeta Podatkowa nr 14 (1471) z dnia 15.02.2018

Rekrutacja do projektu uzależniona od wniosku o dofinansowanie

Gazeta Podatkowa nr 9 (1466) z dnia 29.01.2018

Co można sfinansować z premii?

Gazeta Podatkowa nr 14 (1471) z dnia 15.02.2018
PRZYDATNE LINKI

Portal Podatkowo-Księgowy

www.GOFIN.pl

www.Gofin.pl/PIT

www.Gofin.pl/Prawnik-Radzi

www.Gofin.pl/Rachunkowosc

www.Gofin.pl/Bilans

www.Gofin.pl/Podatki

www.Gofin.pl/Prawo-Pracy

www.Gofin.pl/Skladki-Zasilki

       
POMOCNIKI Księgowego

www.Asystent.Gofin.pl

www.Kalkulatory.Gofin.pl

www.PrzewodnikKadrowego.Gofin.pl

www.WideoPomocniki.Gofin.pl

www.Druki.Gofin.pl

www.Newslettery.Gofin.pl

www.PrzewodnikKsiegowego.Gofin.pl

www.Wskazniki.Gofin.pl

www.Forum.Gofin.pl

www.Orzecznictwo.Gofin.pl

www.PytaniaCzytelnikow.Gofin.pl

www.WszystkoDlaKsiegowych.pl

www.Interpretacje.Gofin.pl

www.Przepisy.Gofin.pl

www.Terminy.Gofin.pl

 
       
Serwisy specjalistyczne

www.ZakladamyFirme.pl

www.VademecumKadrowego.pl

www.VademecumKsiegowego.pl

www.PoradnikKsiegowego.pl

www.EmeryturyiRenty.pl

www.SerwisBudzetowy.pl

www.PodatekDochodowy.pl

www.VademecumPodatnika.pl

www.KodeksPracy.pl

www.Czas-Pracy.pl

www.Zasilki.pl

www.UmowyCywilnoprawne.pl

www.RozliczeniaPodatkowe.pl

www.RozliczenieWynagrodzenia.pl

www.KalkulatoryPodatkowe.pl

www.PoradyPodatkowe.pl

www.RozliczenieDelegacji.pl

www.PodatekVAT.pl

www.UrlopyWychowawcze.pl

 
     
 
  szczegółowy spis treści
bieżącego numeru
pokazuj fragmenty artykułów 
Strona tytułowa
Aktualności i sygnały
O czym Czytelnik wiedzieć powinien
Rozliczamy podatek dochodowy
VAT i akcyza
Prawo pracy w praktyce
Składki ZUS
Emerytury, renty, zasiłki
Postępowanie przed fiskusem
Poradnik podatkowo-kadrowy
Rachunkowość dla każdego
Przewodnik Gazety Podatkowej
Orzecznictwo i interpretacje prawne
Spółki i wspólnicy
Wskazówki dla przedsiębiorcy
Kompleksowe opracowania podatkowo-księgowe
Firma dla początkujących
Z dyskusji na www.forum.gofin.pl
Prawnik radzi
Wskaźniki i stawki
 Dodatki
 
Sklep internetowy - sklep.gofin.pl

Wydawnictwo Podatkowe GOFIN sp. z o.o., ul. Owocowa 8, 66-400 Gorzów Wlkp., tel. 95 720 85 40, faks 95 720 85 60