Aktualnie jesteś: Gazeta Podatkowa (strona główna)  »  Dodatek do Gazety Podatkowej nr 71 (1633) z dnia 05.09.2019  »  Limitowanie nadgodzin i pracy ponadwymiarowej

Wkrótce dodatki:

Gazeta Podatkowa
e-wydanie

Gazeta Podatkowa w formacie PDF

A A A
Gazeta Podatkowa nr 71 (1633) z dnia 5.09.2019, strona 7
dział: Prawo pracy w praktyce
Autor: Agata Barczewska

Limitowanie nadgodzin i pracy ponadwymiarowej

Praca nadliczbowa może być wykonywana wyłącznie w przypadkach określonych w Kodeksie pracy. Jeżeli są one związane ze szczególnymi potrzebami po stronie pracodawcy, maksymalna liczba nadgodzin jest limitowana. Również praca ponadwymiarowa pracownika niepełnoetatowego nie może odbywać się bez ograniczeń.

Roczna pula nadgodzin

Praca powyżej dobowej lub średniotygodniowej normy czasu pracy oraz powyżej wydłużonego dobowego wymiaru czasu pracy zasadniczo jest pracą w nadgodzinach. Pracodawca może zarządzić jej wykonywanie w razie:

  • konieczności prowadzenia akcji ratowniczej w celu ochrony zdrowia lub życia ludzkiego, ochrony mienia lub środowiska albo usunięcia awarii,
     
  • wystąpienia szczególnych potrzeb po stronie pracodawcy.

W drugim z wymienionych przypadków liczba nadgodzin nie może być dowolna. Pracodawca jest w tym zakresie związany wymogiem przestrzegania rocznego limitu nadgodzin, wynoszącego 150 nadgodzin w roku (art. 151 § 3 K.p.). Dla kierowców limit ten jest wyższy i wynosi 260 nadgodzin w ciągu roku (art. 20 ust. 3 ustawy o czasie pracy kierowców, Dz. U. z 2019 r. poz. 1412).

Kodeks pracy, ustalając limit godzin nadliczbowych przepracowanych z uwagi na potrzeby pracodawcy na poziomie 150 nadgodzin w roku kalendarzowym, dopuszcza określenie tego limitu na innym - w praktyce wyższym - poziomie (art. 151 § 4 K.p.). Warunkiem skorzystania z tej możliwości jest wprowadzenie odpowiednich zapisów do obowiązujących w firmie przepisów zakładowych lub do umowy o pracę, jeśli pracodawca nie jest objęty układem zbiorowym pracy i nie jest zobowiązany do tworzenia regulaminu pracy. Przy ustalaniu zakładowej, rocznej puli nadgodzin, pracodawca musi mieć jednak na uwadze przysługujący pracownikom wymiar urlopu wypoczynkowego oraz tzw. łączoną normę czasu pracy.

Łączona norma czasu pracy, określona w art. 131 § 1 K.p., stanowi, że tygodniowy czas pracy, łącznie z nadgodzinami, nie może przekraczać przeciętnie 48 godzin na tydzień. Zastosowanie wprost tej normy oznaczałoby, że kodeksowy, roczny limit nadgodzin można podwyższyć do maksymalnie 416 nadgodzin w roku. Jednak w praktyce taka liczba nadgodzin jest nie do zrealizowania, ze względu na przysługujące pracownikom urlopy wypoczynkowe. Przy urlopie w wymiarze 20 dni dopuszczalny limit nadgodzin nie może realnie przekroczyć 384 godzin (52 tygodnie w roku - 4 tygodnie urlopu = 48 tygodni; 48 tygodni × 8, tj. maksymalna liczba nadgodzin przeciętnie w tygodniu = 384 godziny). W przypadku urlopu wypoczynkowego w wymiarze 26 dni roczna pula wynosi 376 nadgodzin w ciągu roku.

Zakaz nadgodzin

Jak już wspomniano, praca w nadgodzinach z uwagi na konieczność prowadzenia akcji ratowniczej w celu ochrony zdrowia lub życia ludzkiego, ochrony mienia lub środowiska albo usunięcia awarii nie jest limitowana. Trzeba jednak podkreślić, że niektórzy pracownicy nie mogą pracować w nadgodzinach, bez względu na przyczynę ich zarządzenia. Taki bezwzględny zakaz dotyczy pracownic w ciąży i pracowników młodocianych. Pod pewnymi warunkami pracę w nadgodzinach w związku z akcją ratowniczą mogą natomiast podjąć pracownicy:

  • opiekujący się dzieckiem do lat 4 - za ich zgodą,
     
  • niepełnosprawni - jeżeli są zatrudnieni przy pilnowaniu mienia lub lekarz sprawujący nad nimi opiekę wydał, na ich wniosek, zgodę na pracę w nadgodzinach.

Również pracownicy zatrudnieni na stanowiskach, na których występują przekroczenia najwyższych dopuszczalnych stężeń i natężeń czynników szkodliwych dla zdrowia, mogą podjąć pracę w nadgodzinach, pod warunkiem że dotyczy akcji ratowniczej.

Limit godzin dla niepełnoetatowca

Zawierając umowę o pracę na niepełny etat, strony muszą obowiązkowo określić liczbę godzin pracy ponad określony w umowie wymiar czasu pracy. Przekroczenie tej liczby godzin uprawnia pracownika, oprócz normalnego wynagrodzenia, do dodatku do wynagrodzenia jak za nadgodziny (art. 151 § 5 K.p.). Wymóg wprowadzenia takiego zapisu ma na celu zrekompensowanie niepełnoetatowcowi pracy ponad jego niepełny wymiar czasu pracy, a poniżej pełnego etatu. Praca w tym przedziale czasowym nie jest pracą nadliczbową w sensie ścisłym, bowiem występuje ona dopiero po przekroczeniu norm ogólnych, tj. 8 godzin pracy na dobę i przeciętnie 40 godzin na tydzień w przyjętym okresie rozliczeniowym.

Przepisy Kodeksu pracy nie określają, w jaki sposób ustalać ten limit. W praktyce odnosi się go do wymiaru dobowego pracownika, wielkości etatu czy średniotygodniowego wymiaru czasu pracy (przykład). Niezależnie od przyjętej metody, bezcelowe jest jednak przyjęcie tego limitu na poziomie odpowiadającym normom czasu pracy dla pełnego etatu - wówczas bowiem prawo do nadgodzin wynika z samego prawa, bez konieczności ustaleń umownych. Dlatego w większości przypadków limit godzin dla niepełnoetatowca ustala się poniżej podstawowych norm czasu pracy, a powyżej niepełnego wymiaru etatu wynikającego z umowy.

Przykład

Pracownik został zatrudniony na 1/4 etatu w podstawowym systemie czasu pracy, w ramach rozkładu czasu pracy, który przewiduje pracę po 2 godziny na dobę przez 5 dni w tygodniu. Określenie w umowie o pracę limitu godzin ponadwymiarowych, za które przysługuje wynagrodzenie jak za godziny nadliczbowe, może nastąpić poprzez ustalenie, że:

- dodatek jak za pracę nadliczbową będzie wypłacany po przekroczeniu 5 godzin na dobę (rozwiązanie korzystne przy stałym rozkładzie czasu pracy) lub
- dodatek jak za pracę nadliczbową będzie wypłacany po przekroczeniu przeciętnie w tygodniu 20 godzin, lub
- dodatek jak za pracę nadliczbową będzie wypłacany po przekroczeniu o 10 godzin wymiaru czasu pracy odpowiadającego 1/4 etatu.

Podstawa prawna

Ustawa z dnia 26.06.1974 r. - Kodeks pracy (Dz. U. z 2019 r. poz. 1040 ze zm.)

Najpopularniejsze w dziale „Prawo pracy w praktyce”

Zasady ustalania stażu urlopowego

Gazeta Podatkowa nr 70 (1632) z dnia 2.09.2019

Rozwiązanie umowy z pracownikiem niezdolnym do wykonywania pracy

Gazeta Podatkowa nr 66 (1628) z dnia 19.08.2019

Dokumenty dla pracownika na koniec zatrudnienia

Gazeta Podatkowa nr 74 (1636) z dnia 16.09.2019

Wypowiedzenie zmieniające w okresie ochrony przedemerytalnej

Gazeta Podatkowa nr 68 (1630) z dnia 26.08.2019

Wysokość odprawy a okres zatrudnienia

Gazeta Podatkowa nr 67 (1629) z dnia 22.08.2019

Nabywanie prawa do urlopu dodatkowego

Gazeta Podatkowa nr 68 (1630) z dnia 26.08.2019

Choroba w dniu wolnym udzielonym za pracę w niedzielę

Gazeta Podatkowa nr 70 (1632) z dnia 2.09.2019

Zmiana zasad zatrudniania nauczycieli

Gazeta Podatkowa nr 73 (1635) z dnia 12.09.2019

Potrącenia z wynagrodzenia za pracę i wynagrodzenia chorobowego

Gazeta Podatkowa nr 72 (1634) z dnia 9.09.2019

Ocena ryzyka zawodowego na każdym stanowisku pracy

Gazeta Podatkowa nr 72 (1634) z dnia 9.09.2019

Odszkodowanie a zajęcie komornicze

Gazeta Podatkowa nr 69 (1631) z dnia 29.08.2019

Obowiązek wykorzystania 14-dniowego wypoczynku urlopowego

Gazeta Podatkowa nr 69 (1631) z dnia 29.08.2019

Wynagrodzenie za pracę, gdy zwolnienie chorobowe obejmuje wszystkie dni robocze

Gazeta Podatkowa nr 69 (1631) z dnia 29.08.2019

Przeliczenie uprawnień urlopowych po udokumentowaniu nowych okresów zatrudnienia

Gazeta Podatkowa nr 66 (1628) z dnia 19.08.2019

Dodatkowe umowy z pracownikiem na etacie

Gazeta Podatkowa nr 67 (1629) z dnia 22.08.2019

Rozwiązanie umowy po urlopie rodzicielskim a zaległy urlop

Gazeta Podatkowa nr 71 (1633) z dnia 5.09.2019

Powrót na dotychczasowe stanowisko pracy po okresie przeniesienia

Gazeta Podatkowa nr 68 (1630) z dnia 26.08.2019

Ruchomy czas pracy a doba pracownicza

Gazeta Podatkowa nr 73 (1635) z dnia 12.09.2019

Odprawa rentowa w świadectwie pracy

Gazeta Podatkowa nr 69 (1631) z dnia 29.08.2019

Nawiązanie kolejnej umowy o pracę a wynagrodzenie urlopowe

Gazeta Podatkowa nr 72 (1634) z dnia 9.09.2019

Wynagrodzenie za urlop po długiej nieobecności

Gazeta Podatkowa nr 74 (1636) z dnia 16.09.2019

Miejscowość rozpoczęcia delegacji odbywanej bezpośrednio po urlopie wypoczynkowym

Gazeta Podatkowa nr 71 (1633) z dnia 5.09.2019

Wprowadzenie w zakładzie rocznego okresu rozliczeniowego

Gazeta Podatkowa nr 74 (1636) z dnia 16.09.2019

Przestój ekonomiczny tylko w niektórych przypadkach

Gazeta Podatkowa nr 72 (1634) z dnia 9.09.2019
PRZYDATNE LINKI

Portal Podatkowo-Księgowy

GOFIN.pl

Gofin.pl/PIT

Gofin.pl/Prawnik-Radzi

Gofin.pl/Rachunkowosc

Gofin.pl/Bilans

Gofin.pl/Podatki

Gofin.pl/Prawo-Pracy

Gofin.pl/Skladki-Zasilki

       
POMOCNIKI Księgowego

Aplikacja GOFIN NEWS

Indeks Księgowań BUDŻET

Orzecznictwo dla firm

Pytania Czytelników

Aplikacja GOFIN SGK

Indeks Księgowań FIRMA

Przepisy Prawne

Terminy

Asystent Gofin

Interpretacje Urzędowe

Przewodnik Kadrowego

Wideopomocniki

Druki Gofin

Kalkulatory

Przewodnik Księgowego

Wskaźniki

Forum

Newslettery

Przewodnik VAT

Wszystko dla Księgowych

       
Serwisy specjalistyczne

Czas Pracy

Podatek Dochodowy

Rozliczenie Delegacji

Vademecum Księgowego

Kalkulatory Podatkowe

Podatek VAT

Rozliczenia Podatkowe

Vademecum Podatnika

Kasa Fiskalna

Poradnik Księgowego

Rozliczenie Wynagrodzenia

Zakładamy Firmę

Kodeks Pracy

Porady Podatkowe

Vademecum Kadrowego

Zasiłki

więcej serwisów specjalistycznych
 
  szczegółowy spis treści
bieżącego numeru
pokazuj fragmenty artykułów 
Strona tytułowa
Aktualności i sygnały
O czym Czytelnik wiedzieć powinien
Rozliczamy podatek dochodowy
VAT i akcyza
Prawo pracy w praktyce
Składki ZUS
Emerytury, renty, zasiłki
Postępowanie przed fiskusem
Poradnik podatkowo-kadrowy
Rachunkowość dla każdego
Przewodnik Gazety Podatkowej
Orzecznictwo i interpretacje prawne
Spółki i wspólnicy
Wskazówki dla przedsiębiorcy
Kompleksowe opracowania podatkowo-księgowe
Druki - praktyczne wypełnianie
Z dyskusji na www.forum.gofin.pl
Prawnik radzi
Wskaźniki i stawki
 Dodatki
 
Sklep internetowy - sklep.gofin.pl

Wydawnictwo Podatkowe GOFIN sp. z o.o., ul. Owocowa 8, 66-400 Gorzów Wlkp., tel. 95 720 85 40, faks 95 720 85 60
Wydawnictwo Podatkowe GOFIN
Szanowny Użytkowniku !
Prosimy o zapoznanie się z poniższymi informacjami oraz wyrażenie dobrowolnej zgody poprzez kliknięcie przycisku "Zgadzam się".
Pamiętaj, że zawsze możesz wycofać zgodę.

Serwis internetowy, z którego Pani/Pan korzysta używa plików cookies w celu:

  • zapewnienia prawidłowego działania serwisów (utrzymania sesji),

  • analizy statystyk ruchu i reklam w serwisach,

  • zbierania i przetwarzania danych osobowych w celu wyświetlenia personalizowanych reklam.

Pliki cookies

Są to pliki instalowane w urządzeniach końcowych osób korzystających z serwisu, w celu administrowania serwisem, dostosowania treści serwisu do preferencji użytkownika, utrzymania sesji użytkownika oraz dla celów statystycznych i targetowania behawioralnego reklamy (dostosowania treści reklamy do indywidualnych potrzeb użytkownika). Informujemy, że istnieje możliwość określenia przez użytkownika serwisu warunków przechowywania lub uzyskiwania dostępu do informacji zawartych w plikach cookies za pomocą ustawień przeglądarki lub konfiguracji usługi. Szczegółowe informacje na ten temat dostępne są u producenta przeglądarki, u dostawcy usługi dostępu do internetu oraz w Polityce prywatności i plików cookies.

Administratorzy

Administratorem Pana/Pani danych osobowych w związku z korzystaniem z serwisu internetowego i jego usług jest Wydawnictwo Podatkowe GOFIN sp. z o.o.

Administratorem danych osobowych w plikach cookies w związku z wyświetleniem analizy statystyk i wyświetlaniem spersonalizowanych reklam jest partner Wydawnictwa Podatkowego GOFIN sp. z o.o., Stroer Digital Operations sp. z o.o. (SDO). Odbiorcą informacji z plików cookies są Netsprint S.A., Google LLC oraz spółki zlecające SDO realizację kampanii reklamowej, a także podmioty badające i zliczające tę kampanię. Dane te mogą ponadto zostać udostępnione na rzecz partnerów handlowych SDO.

Jakie ma Pani/Pan prawa w stosunku do swoich danych osobowych?

Wobec swoich danych mają Pan/Pani prawo do żądania dostępu do swoich danych, ich sprostowania, usunięcia lub ograniczenia przetwarzania, prawo do wniesienia sprzeciwu wobec przetwarzania danych, prawo do cofnięcia zgody.

Podstawy prawne przetwarzania Pani/Pana danych osobowych

  • Niezbędność przetwarzania danych w związku z wykonaniem umowy

    Umowa w naszym przypadku oznacza akceptację regulaminu naszych usług. Jeśli zatem akceptuje Pani/Pan umowę na realizację danej usługi, to możemy przetwarzać Pani/Pana dane w zakresie niezbędnym do realizacji tej umowy.

  • Niezbędność przetwarzania danych w związku z prawnie uzasadnionym interesem administratora

    Dotyczy sytuacji, gdy przetwarzanie danych jest uzasadnione z uwagi na usprawiedliwione potrzeby administratora, tj. dokonanie pomiarów statystycznych, ulepszania naszych usług, jak również prowadzenie marketingu i promocji własnych usług administratora w serwisie internetowym.

  • Dobrowolna zgoda

    Aby móc wyświetlać spersonalizowane reklamy dopasowane do Pani/Pana zainteresowań, partner Wydawnictwa Podatkowego GOFIN sp. z o.o., Stroer Digital Operations sp. z o.o. musi mieć możliwość przetwarzania Pani/Pana danych. Udzielenie takiej zgody jest całkowicie dobrowolne (nie ma obowiązku jej udzielenia).

Zgoda

W związku z powyższymi wyjaśnieniami prosimy o wyrażenie dobrowolnej zgody na przetwarzanie Pani/Pana danych osobowych w związku z możliwością wyświetlenia reklam dopasowanych do Pani/Pana zainteresowań poprzez kliknięcie w przycisk „Zgadzam się” lub „Nie teraz” w przypadku braku zgody.